AbeZimbabwe abaphila ngokuthengisa ucansi kwele Botswana ababhekane lodubo lwendlala ngesikhathi selockdown, sebethole usizo lokudla oluvele enhlanganisweni ezizimeleyo.
Kulenani eliphezulu lamantombazana adabuka eZimbabwe eliphila ngokuthengisa ucansi kwele Botswana.
Kodwa ngenxa yemithetho yohlelo lwelockdown, okuyindlela yokwenqabela ukumemetheka komkhuhlane wecoronavirus, ibhizimusi labakulumsebenzi lalo lime mpo okwakhathesi.
Lokhu sekubone inengi, ikakhulu abokuza, libhekana lendlala, ngoba kungela mali enganayo ngesikhathi selockodwn.
Abenhlanganiso ebona ngabakulumsebenzi kwele Botswana, eye Sisonke, bathi bakubone kufanele ukuphathisa, ikakhulu abokuza ngokudla ngesikhathi lesi selockdown.
Umqondisi wenhlanganiso yeSisonke, unkosikazi Tosh Beka uthi inhloso yabo yikuphathisa abadlula amakhulu ayisifica munwe mbili (800), abanye babo abalegciwane lomkhuhlane wengculuza…
“Luhlelo lokuphathisa ikakhulu abagula umkhuhlane wengculaza. Sesiphathise abanye, sikhulama ngabathengisa umzimba abokuza.”
Obona ngohlelo lokunikeza abakulumsebenzi ukudla, umnunzana Mandla Pule uthi bakhangele kakhulu abaphila legciwane lengculaza, kumbe abalabantwana abancane,
“Sikhangele kakhulu abokuza ngoba bengafinyeleli inhlelo zikahulumende. Sikubone kufanele ukuthi siphathise abalomkhuhlane wengculaza, abalabantwana kumbe abokuza.”
Umnunzana Pule uthi isikhathi selockdown sinzima kwabathengisa umzimba ngoba ibhizimusi labo lihamba uma behlangana lamakhastoma abo.
Omunye oweZimbabwe ophila ngokuthengisa umzimba edolobheni leGaborone, engafisanga ukubethwa ngegama, uthi ujabulile ukuthola ukudla.
Uthi abalamaphepha aqondileyo okuhlala eBotswana, njalo kade sebeqala ukulamba, ngakho isandla eselulwe yinhlanganiso yeSisonke siyamukeleka.
Umnunzana Mthabisi Dube, isizalwane seZimbabwe esihlala eGaborone, uthi kulinyathela elihle ukuphathisa abasebunzimeni ngesikhathi selockdown, kungakhathelekile ukuthi basebenza bekuluphi uhlangothi.
“Abantu basebenza kunhlangothi ezitshiyeneyo, akukho kithi ukuthi sibahlulele. Okuqakathekileyo yikuthi baphathiswe ngokudla, njengoba sikwazi ukuthi ngalesi sikhathi inengi liyaswela.”
Kulabazinkulungwane phose eziyisikhombisa, yakwabele Botswana labokuza abaphatheke kubhizimusi yokuthengisa umzimba kweleBotswana.
IBotswana iphakathi kohlelo lwelockdown kodwa isiqalisile ukuyekethisa imithetho yokuhamba hamba. Kukhangelelwe ukuthi uhlelo lwelockdown luphele kusukela mhlaka 21 Nkwenkwezi, lapho impilo ezaqala ukubuyela esimeni sakuqala kancane kancane.